ประกันสังคม มาตรา 33 / 39 / 40 ต่างกันยังไง — ใครเป็นแบบไหน จ่ายเท่าไหร่ ได้สิทธิอะไร ปี 2569
ประกันสังคมมี 3 แบบที่คนทำงานเจอบ่อย — มาตรา 33 สำหรับลูกจ้าง, มาตรา 39 สำหรับคนที่ลาออกแล้วอยากส่งต่อ และ มาตรา 40 สำหรับอาชีพอิสระ ชื่อคล้ายกันจนสับสน แต่จ่ายไม่เท่ากัน ได้สิทธิไม่เท่ากัน และถ้าเลือกผิดหรือพลาดกำหนดเวลา บางสิทธิหายไปถาวร หน้านี้สรุปทุกอย่างในตารางเดียว พร้อมสิ่งที่ HR ต้องบอกพนักงานตอนลาออก
สรุปใน 30 วินาที
ม.33 = เป็นพนักงานบริษัท หัก 5% สูงสุด 875 บาท นายจ้างจ่ายเท่ากัน ได้สิทธิครบ 7 กรณี
ม.39 = เคยเป็น ม.33 ≥ 12 เดือน ลาออกแล้ว สมัครภายใน 6 เดือน ส่งเอง 432 บาท ได้ 6 กรณี (ไม่มีว่างงาน)
ม.40 = อาชีพอิสระ เลือกจ่าย 70 / 100 / 300 บาท สิทธิน้อยกว่า และไม่มีค่ารักษาพยาบาลแบบ ม.33/39
เทียบ 3 มาตราในตารางเดียว
| หัวข้อ | มาตรา 33 | มาตรา 39 | มาตรา 40 |
|---|---|---|---|
| ใครเป็น | ลูกจ้างในสถานประกอบการ อายุ 15–60 ปี | เคยเป็น ม.33 มาแล้ว ≥ 12 เดือน และออกจากงาน | แรงงานนอกระบบ/อาชีพอิสระ อายุ 15–65 ปี ที่ไม่ได้เป็น ม.33 หรือ ม.39 |
| สมัครยังไง | นายจ้างขึ้นทะเบียนให้ภายใน 30 วันนับจากวันเข้างาน | สมัครเองภายใน 6 เดือนหลังออกจากงาน | สมัครเองได้ตลอด |
| เงินสมทบ/เดือน | ลูกจ้าง 5% ของค่าจ้าง (83–875 บาท) นายจ้าง 5% เท่ากัน | 432 บาท (9% × ฐาน 4,800) | 70 / 100 / 300 บาท ตามทางเลือก |
| รัฐสมทบ | 2.75% ของค่าจ้าง | 120 บาท/เดือน | สมทบบางส่วนตามทางเลือก |
| ใครจ่าย | นายจ้างหักจากเงินเดือนและนำส่ง | จ่ายเอง | จ่ายเอง |
| จำนวนสิทธิ | 7 กรณี | 6 กรณี | 3–5 กรณี ตามทางเลือก |
อัตราตามที่ใช้ในปี 2569 · สำนักงานประกันสังคมปรับอัตราและสิทธิประโยชน์ได้ตามประกาศ ตรวจสอบล่าสุดที่ sso.go.th หรือสายด่วน 1506
สิทธิประโยชน์ต่างกันตรงไหน
| สิทธิ | ม.33 | ม.39 | ม.40 ทางเลือก 1 (70 บาท) | ม.40 ทางเลือก 2 (100 บาท) | ม.40 ทางเลือก 3 (300 บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| เจ็บป่วย / ค่ารักษาพยาบาล | ✓ | ✓ | ชดเชยรายได้เมื่อหยุดงาน | ชดเชยรายได้เมื่อหยุดงาน | ชดเชยรายได้เมื่อหยุดงาน |
| คลอดบุตร | ✓ | ✓ | ✗ | ✗ | ✗ |
| ทุพพลภาพ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| เสียชีวิต | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| สงเคราะห์บุตร | ✓ | ✓ | ✗ | ✗ | ✓ |
| ชราภาพ | บำนาญหรือบำเหน็จ | บำนาญหรือบำเหน็จ | ✗ | เงินก้อน (บำเหน็จ) | เงินก้อน (บำเหน็จ) |
| ว่างงาน | ✓ | ✗ | ✗ | ✗ | ✗ |
ข้อแตกต่างที่คนมองข้ามมี 2 เรื่อง: ม.40 ไม่ได้สิทธิรักษาพยาบาลแบบประกันสังคม (ได้เงินชดเชยเมื่อต้องหยุดงาน แต่รักษาตามสิทธิบัตรทอง) และ ม.39 ไม่มีเงินว่างงาน — สิทธิว่างงานมีเฉพาะตอนยังเป็น ม.33
มาตรา 33 — พนักงานบริษัท
ทุกคนที่เป็นลูกจ้างของนายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ต้องเข้า ม.33 นายจ้างหัก 5% ของค่าจ้าง บนฐาน 1,650–17,500 บาท แล้วสมทบอีกเท่ากัน นำส่งพร้อมแบบ สปส.1-10 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป รายละเอียดวิธีคิดทุกกรณีดูได้ที่ ประกันสังคม 5% เพดาน 875 บาท คิดยังไง
| ค่าจ้าง/เดือน | ลูกจ้างจ่าย | นายจ้างจ่าย | รวมเข้ากองทุน (ไม่รวมรัฐ) |
|---|---|---|---|
| 10,000 | 500 | 500 | 1,000 |
| 15,000 | 750 | 750 | 1,500 |
| 17,500 ขึ้นไป | 875 | 875 | 1,750 |
เงินว่างงาน (เฉพาะ ม.33) — ถูกเลิกจ้างได้ 50% ของค่าจ้างเฉลี่ยไม่เกิน 180 วันต่อปี · ลาออกเองได้ 30% ไม่เกิน 90 วันต่อปี ต้องส่งเงินสมทบมาแล้ว ≥ 6 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน และต้องขึ้นทะเบียนผู้ว่างงานภายใน 30 วันหลังออกจากงาน
มาตรา 39 — ลาออกแล้วส่งต่อเอง
ม.39 มีไว้ให้คนที่ออกจากงานไม่เสียสิทธิประกันสังคมที่สะสมมา เงื่อนไขมี 2 ข้อที่ต้องครบทั้งคู่
- ส่งเงินสมทบ ม.33 มาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน
- สมัครภายใน 6 เดือนนับจากวันที่ออกจากงาน
สมัครได้ที่สำนักงานประกันสังคมทุกแห่ง หรือช่องทางออนไลน์ของสำนักงานประกันสังคม ส่งเงินเดือนละ 432 บาท ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
ม.39 สิ้นสุดเมื่อไหร่
• กลับไปทำงานเป็นลูกจ้าง (เปลี่ยนเป็น ม.33 อัตโนมัติ — ข้อนี้ไม่เสียอะไร)
• ไม่ส่งเงิน 3 เดือนติดต่อกัน
• ภายใน 12 เดือน ส่งไม่ครบ 9 เดือน
สองข้อหลังทำให้หลุดแล้วสมัคร ม.39 ใหม่ไม่ได้ ต้องไปเป็น ม.40 แทน — ตั้งหักบัญชีอัตโนมัติไว้ปลอดภัยที่สุด
ข้อควรรู้เรื่องบำนาญ
บำนาญชราภาพคิดจากค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนสิ้นสภาพ ส่งครบ 180 เดือนได้บำนาญ 20% ของฐานเฉลี่ย และเพิ่ม 1.5% ทุก 12 เดือนที่ส่งเกิน ช่วงที่เป็น ม.39 ใช้ฐาน 4,800 บาท จึงดึงค่าเฉลี่ยลง
| 60 เดือนสุดท้ายส่งแบบ | ฐานเฉลี่ย | บำนาญขั้นต่ำ (20%) |
|---|---|---|
| ม.33 ค่าจ้าง 15,000 ตลอด | 15,000 | 3,000 บาท/เดือน |
| ม.39 ตลอด | 4,800 | 960 บาท/เดือน |
ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างอย่างง่ายเพื่อให้เห็นทิศทาง สูตรจริงมีรายละเอียดเพิ่ม และสำนักงานประกันสังคมมีการทบทวนหลักเกณฑ์เป็นระยะ ใครใกล้ 55 ปีและกำลังตัดสินใจ ควรโทร 1506 ให้คำนวณกรณีของตัวเอง — แต่สำหรับคนส่วนใหญ่ ส่ง ม.39 ต่อยังดีกว่าปล่อยให้หลุด เพราะได้ค่ารักษาพยาบาลและนับเดือนสะสมต่อ
มาตรา 40 — อาชีพอิสระ
สำหรับคนที่ไม่ได้เป็นลูกจ้าง เช่น ฟรีแลนซ์ แม่ค้าออนไลน์ ไรเดอร์ เกษตรกร หรือคนที่พ้นกำหนดสมัคร ม.39 ไปแล้ว เลือกได้ 3 ทางเลือก
| ทางเลือก | จ่าย/เดือน | คุ้มครอง |
|---|---|---|
| 1 | 70 บาท | เจ็บป่วย (ชดเชยรายได้) · ทุพพลภาพ · เสียชีวิต |
| 2 | 100 บาท | ทางเลือก 1 + ชราภาพ (เงินก้อน) |
| 3 | 300 บาท | ทางเลือก 2 + สงเคราะห์บุตร |
สมัครง่ายผ่านแอปหรือเว็บไซต์ของสำนักงานประกันสังคม ร้านสะดวกซื้อ หรือธนาคาร และเปลี่ยนทางเลือกได้ปีละครั้ง เงินที่จ่ายยังนำไปลดหย่อนภาษีได้ตามจริง
ฉันเป็นมาตราไหน — เช็กใน 3 คำถาม
| สถานการณ์ | มาตรา |
|---|---|
| ทำงานเป็นพนักงานบริษัท รับเงินเดือน/ค่าจ้าง | ม.33 (บังคับ) |
| เพิ่งลาออก เคยส่ง ม.33 ≥ 12 เดือน ยังไม่ถึง 6 เดือน | ม.39 (แนะนำ) |
| ลาออกเกิน 6 เดือนแล้ว หรือส่ง ม.33 ไม่ถึง 12 เดือน | ม.40 |
| ฟรีแลนซ์ / ค้าขาย / ไม่เคยเป็นลูกจ้าง | ม.40 |
| เป็นพนักงาน แต่รับงานฟรีแลนซ์เสริม | ม.33 อย่างเดียว (เป็นซ้อน ม.40 ไม่ได้) |
สิ่งที่ HR ต้องทำเมื่อพนักงานลาออก
นายจ้างไม่ต้องหักหรือนำส่ง ม.39 และ ม.40 แต่การแจ้งออกช้าทำให้พนักงานเสียสิทธิได้จริง
- ยื่น สปส.6-09 แจ้งลูกจ้างออก ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป — ถ้ายังไม่แจ้ง พนักงานขึ้นทะเบียนว่างงานหรือสมัคร ม.39 ไม่ได้
- หักเงินสมทบเดือนสุดท้ายตามค่าจ้างที่จ่ายจริง ออกกลางเดือนคิดตามสัดส่วน
- บอกพนักงาน 2 กำหนดเวลา — ขึ้นทะเบียนว่างงานภายใน 30 วัน และสมัคร ม.39 ภายใน 6 เดือน
- ออก 50 ทวิ ภายใน 1 เดือน ตามกฎหมายภาษี ดู 50 ทวิ และ ภ.ง.ด.1
ให้โปรแกรมดูแล ม.33 ทุกเดือน
eSimPayroll หักประกันสังคม ม.33 ตามฐาน 1,650–17,500 ให้อัตโนมัติ คิดตามสัดส่วนเมื่อเข้า-ออกกลางเดือน และออกแบบ สปส.1-10 ทุกเดือน พร้อม 50 ทวิ สำหรับคนลาออก
ลองใส่พนักงานของคุณดู
ยอดประกันสังคมทั้งฝั่งลูกจ้างและนายจ้างขึ้นทันที ทดลองฟรี 30 วัน ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต
คำถามที่พบบ่อย
ประกันสังคม ม.33 ม.39 ม.40 ต่างกันยังไง
มาตรา 33 คือลูกจ้างในบริษัท นายจ้างหักเงินเดือน 5% สูงสุด 875 บาทและสมทบเท่ากัน ได้สิทธิ 7 กรณีรวมว่างงาน มาตรา 39 คือคนที่เคยเป็น ม.33 อย่างน้อย 12 เดือนแล้วลาออก สมัครส่งเงินเองเดือนละ 432 บาท ได้สิทธิ 6 กรณี ไม่มีว่างงาน มาตรา 40 คืออาชีพอิสระที่ไม่เคยหรือไม่ได้อยู่ในสองมาตราแรก เลือกจ่าย 70 100 หรือ 300 บาทต่อเดือน สิทธิน้อยกว่าตามทางเลือก
ลาออกจากงานแล้ว ต้องสมัคร ม.39 ภายในกี่วัน
ต้องสมัครภายใน 6 เดือนนับจากวันที่ออกจากงาน และต้องเคยส่งเงินสมทบมาตรา 33 มาไม่น้อยกว่า 12 เดือน ถ้าเลยกำหนดจะสมัคร ม.39 ไม่ได้ ต้องไปสมัคร ม.40 แทนซึ่งสิทธิน้อยกว่า
ม.39 ส่งเดือนละเท่าไหร่
เดือนละ 432 บาท คิดจากร้อยละ 9 ของฐานค่าจ้างสมมติ 4,800 บาท รัฐบาลสมทบเพิ่มอีกเดือนละ 120 บาท ผู้ประกันตนจ่ายเองทั้งหมดไม่มีนายจ้างร่วมจ่าย
ม.39 ขาดส่งกี่เดือนถึงหมดสิทธิ
สิ้นสภาพเมื่อไม่ส่งเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือภายใน 12 เดือนส่งไม่ครบ 9 เดือน เมื่อสิ้นสภาพแล้วสมัคร ม.39 ใหม่ไม่ได้ ควรตั้งหักบัญชีอัตโนมัติ
ได้งานใหม่ ม.39 จะเป็นยังไง
เมื่อนายจ้างใหม่ขึ้นทะเบียน สถานะจะกลับเป็นมาตรา 33 อัตโนมัติและ ม.39 สิ้นสุด ระยะเวลาส่งเงินสมทบทั้งสองมาตรานับต่อเนื่องกันเพื่อสิทธิชราภาพ
ม.40 กับ ม.39 อันไหนดีกว่า
ถ้ามีสิทธิสมัคร ม.39 ส่วนใหญ่คุ้มกว่า เพราะได้ค่ารักษาพยาบาลตามสิทธิประกันสังคมและนับระยะเวลาต่อเนื่องสำหรับบำนาญ ม.40 เหมาะกับคนที่ไม่เคยเป็นลูกจ้าง หรือพ้นกำหนด 6 เดือนไปแล้ว
ส่ง ม.39 ต่อ ทำให้บำนาญลดลงจริงไหม
อาจลดลง บำนาญคิดจากค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย ช่วงที่ส่ง ม.39 ใช้ฐาน 4,800 บาท ถ้า 60 เดือนสุดท้ายเป็น ม.39 ทั้งหมด ฐานเฉลี่ยจะต่ำกว่าตอนเป็นลูกจ้างมาก ควรสอบถามสายด่วน 1506 เพื่อคำนวณกรณีของตัวเองก่อนตัดสินใจ
นายจ้างต้องทำอะไรเกี่ยวกับ ม.39 และ ม.40 บ้าง
ไม่มีหน้าที่หักหรือนำส่งเงินสมทบ ม.39 และ ม.40 เพราะผู้ประกันตนจ่ายเอง หน้าที่ของนายจ้างคือแจ้งพนักงานออกด้วย สปส.6-09 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ถ้าแจ้งช้า พนักงานจะสมัคร ม.39 หรือขอรับเงินว่างงานไม่ได้
ฟรีแลนซ์ที่บริษัทจ้างเป็นครั้งคราว ต้องเข้า ม.33 ไหม
ถ้าเป็นการจ้างทำของหรือจ้างเหมางาน ไม่อยู่ใต้บังคับบัญชา ไม่ถือเป็นลูกจ้าง จึงไม่ต้องขึ้นทะเบียน ม.33 ฟรีแลนซ์สมัคร ม.40 เองได้ แต่ถ้าในทางปฏิบัติมีเวลาเข้างานและอยู่ใต้การสั่งการเหมือนพนักงาน อาจถูกตีความเป็นลูกจ้าง
เป็น ม.33 และ ม.40 พร้อมกันได้ไหม
ไม่ได้ มาตรา 40 สำหรับผู้ที่ไม่ได้เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือ 39 เมื่อเข้าทำงานเป็นลูกจ้าง สถานะ ม.40 จะสิ้นสุด
