วิธีคิดโอที (ค่าล่วงเวลา OT) อัตรา 1.5 / 2 / 3 เท่า ต่างกันตรงไหน
ค่าล่วงเวลา เป็นรายการที่คิดผิดบ่อยที่สุดบนสลิปเงินเดือนไทย ไม่ใช่เพราะอัตราซับซ้อน แต่เพราะค่าจ้างต่อชั่วโมงที่เอามาคูณ แต่ละที่คิดไม่เหมือนกัน หน้านี้อธิบายทั้งสองส่วน หาค่าจ้างต่อชั่วโมงยังไง และอัตราไหนใช้เมื่อไหร่
วิธีคิดโอทีแบบสั้น
โอที = ค่าจ้างต่อชั่วโมง × อัตรา × จำนวนชั่วโมงโอที
รายเดือน: ค่าจ้างต่อชั่วโมง = เงินเดือน ÷ 30 ÷ ชั่วโมงทำงานปกติต่อวัน · อัตรา: วันทำงาน 1.5 เท่า · ทำงานในวันหยุด 1 หรือ 2 เท่า · โอทีในวันหยุด 3 เท่า
ตัวอย่าง: เงินเดือน 18,000 ทำงานวันละ 8 ชม. ทำโอทีวันทำงาน 3 ชม. = 18,000 ÷ 30 ÷ 8 × 1.5 × 3 = 337.50 บาท
ขั้นที่ 1 หาค่าจ้างต่อชั่วโมง
จุดนี้คือต้นตอของความผิดพลาดส่วนใหญ่ วิธีคิดขึ้นกับว่าลูกจ้างได้ค่าจ้างแบบไหน
| ประเภท | ค่าจ้างต่อวัน | ค่าจ้างต่อชั่วโมง |
|---|---|---|
| รายเดือน | เงินเดือน ÷ 30 | ค่าจ้างต่อวัน ÷ ชั่วโมงทำงานปกติต่อวัน |
| รายวัน | ค่าจ้างต่อวันที่ตกลงกัน | ค่าจ้างต่อวัน ÷ ชั่วโมงทำงานปกติต่อวัน |
ทำไมต้องหาร 30 ไม่ใช่จำนวนวันจริงของเดือน? สำหรับลูกจ้างรายเดือน กฎหมายให้ถือว่าเดือนหนึ่งมี 30 วันเสมอ ไม่ว่าเดือนนั้นจะมี 28, 30 หรือ 31 วัน ถ้าใช้จำนวนวันจริงจะได้ค่าจ้างต่อชั่วโมงไม่เท่ากันทุกเดือน ซึ่งเป็นสาเหตุที่ค่า OT คิดออกมาไม่ตรงกัน
ขั้นที่ 2 เลือกอัตราให้ถูก
กฎหมายแรงงานไทยแบ่งเป็น 3 สถานการณ์ ที่คนสับสนที่สุดคือความต่างระหว่างทำงานในวันหยุด กับทำงานล่วงเวลาในวันหยุด
| สถานการณ์ | อัตรา | ใช้กับ |
|---|---|---|
| ล่วงเวลาในวันทำงาน | 1.5× | ชั่วโมงที่ทำเกินเวลาทำงานปกติของวันทำงานธรรมดา |
| ทำงานในวันหยุด | 1× หรือ 2× | รายเดือนที่ได้ค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้ว ได้เพิ่มอีก 1 เท่า · รายวันที่ไม่ได้ค่าจ้างวันหยุด ได้ 2 เท่า |
| ล่วงเวลาในวันหยุด | 3× | ชั่วโมงที่ทำเกินเวลาทำงานปกติ ในวันหยุด |
ตารางอัตรา OT ต่อชั่วโมง ตามระดับเงินเดือน
เปิดดูได้เลยว่าเงินเดือนเท่านี้ OT ชั่วโมงละกี่บาท ไม่ต้องกดเครื่องคิดเลขทุกครั้ง
| เงินเดือน/เดือน | ค่าจ้าง/ชั่วโมง | OT 1.5× | วันหยุด 2× | OT วันหยุด 3× |
|---|---|---|---|---|
| 12,000 | 50.00 | 75.00 | 100.00 | 150.00 |
| 15,000 | 62.50 | 93.75 | 125.00 | 187.50 |
| 18,000 | 75.00 | 112.50 | 150.00 | 225.00 |
| 20,000 | 83.33 | 125.00 | 166.67 | 250.00 |
| 25,000 | 104.17 | 156.25 | 208.33 | 312.50 |
| 30,000 | 125.00 | 187.50 | 250.00 | 375.00 |
| 35,000 | 145.83 | 218.75 | 291.67 | 437.50 |
| 40,000 | 166.67 | 250.00 | 333.33 | 500.00 |
| 50,000 | 208.33 | 312.50 | 416.67 | 625.00 |
คิดจากเวลาทำงานปกติวันละ 8 ชั่วโมง ถ้าบริษัทกำหนดต่างจากนี้ ตัวหารจะเปลี่ยนตาม
ลองคิดจริงทีละขั้น
สมมติพนักงานรายเดือน เงินเดือน 15,000 บาท ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง
- ค่าจ้างต่อวัน = 15,000 ÷ 30 = 500 บาท
- ค่าจ้างต่อชั่วโมง = 500 ÷ 8 = 62.50 บาท
- ทำ OT วันทำงาน 2 ชั่วโมง = 62.50 × 1.5 × 2 = 187.50 บาท
- ทำงานวันหยุด 8 ชั่วโมง = 62.50 × 1 × 8 = 500 บาท เพิ่มจากค่าจ้างวันหยุดที่ได้อยู่แล้ว
- ทำ OT ในวันหยุด 3 ชั่วโมง = 62.50 × 3 × 3 = 562.50 บาท
เดือนเดียวมี OT หลายแบบ คิดยังไง
ในทางปฏิบัติ พนักงานคนเดียวมักมี OT มากกว่าหนึ่งประเภทในเดือนเดียวกัน ต้องแยกคิดทีละอัตรา ห้ามรวมชั่วโมงทั้งหมดแล้วคูณ 1.5 เท่าทีเดียว เพราะจะจ่ายขาด
OT วันธรรมดา 10 ชั่วโมง × 1.5 = 1,250.00 บาท
ทำงานวันหยุด 8 ชั่วโมง × 1 = 666.67 บาท
OT ในวันหยุด 4 ชั่วโมง × 3 = 1,000.00 บาท
รวมทั้งเดือน = 2,916.67 บาท
ถ้าเผลอรวม 22 ชั่วโมงแล้วคูณ 1.5 จะได้เพียง 2,750 บาท จ่ายขาดไป 166.67 บาท เฉพาะพนักงานคนเดียวในเดือนเดียว
ค่าจ้างต่อชั่วโมง = 400 ÷ 8 = 50 บาท
OT วันธรรมดา 5 ชั่วโมง × 1.5 = 375 บาท
ทำงานวันหยุด 8 ชั่วโมง × 2 = 800 บาท (รายวันไม่ได้ค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้ว จึงได้ 2 เท่า ไม่ใช่ 1 เท่า)
เพดาน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
ชั่วโมงล่วงเวลารวมกับชั่วโมงทำงานในวันหยุด ต้องไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และการให้ทำล่วงเวลาต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน ยกเว้นงานบางลักษณะที่กฎหมายกำหนดไว้เฉพาะ
ในทางปฏิบัติแปลว่าต้องมี 2 อย่าง คือบันทึกความยินยอม และบันทึกชั่วโมงที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ ไม่ใช่อาศัยความจำ
ค่าล่วงเวลากับภาษี
ค่าล่วงเวลาเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษี ต้องนำไปรวมในเงินได้ทั้งปีที่ใช้คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย และต้องแสดงเป็นรายการแยกบรรทัดบนสลิป เพื่อให้พนักงานตรวจสอบได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือจ่าย OT แยกนอกระบบเงินเดือนเหมือนเป็นเงินพิเศษ, OT คือค่าจ้าง ถ้าไม่รวมในฐานภาษี ภาษีที่หักจะขาด แล้วจะไปโผล่ตอนสิ้นปีเมื่อ 50 ทวิ ไม่ตรงกับที่จ่ายจริง
แหล่งอ้างอิงทางการ
- กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน
- สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ตัวบทกฎหมายฉบับปัจจุบัน
อัตราและเกณฑ์อาจเปลี่ยนตามประกาศของหน่วยงาน ตรวจสอบฉบับล่าสุดก่อนใช้ยื่นจริง
คำถามที่พบบ่อย
ค่าล่วงเวลาคิดยังไง
หาค่าจ้างต่อชั่วโมงก่อน แล้วคูณอัตราตามกฎหมายและจำนวนชั่วโมง รายเดือนใช้ เงินเดือน ÷ 30 ÷ ชั่วโมงทำงานต่อวัน ส่วนรายวันใช้ ค่าจ้างต่อวัน ÷ ชั่วโมงทำงานต่อวัน จากนั้นคูณ 1.5, 2 หรือ 3 เท่าตามสถานการณ์
อัตรา 1.5 เท่า 2 เท่า 3 เท่า ใช้ต่างกันเมื่อไหร่
1.5 เท่า สำหรับล่วงเวลาในวันทำงานธรรมดา · 2 เท่า สำหรับลูกจ้างที่ไม่ได้รับค่าจ้างวันหยุด เช่นรายวัน มาทำงานในวันหยุด ส่วนรายเดือนที่ได้ค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้วได้เพิ่มอีก 1 เท่า · 3 เท่า สำหรับล่วงเวลาในวันหยุด คือทำเกินเวลาทำงานปกติของวันนั้น
พนักงานรายเดือนคิดค่าจ้างต่อชั่วโมงยังไง
เงินเดือน ÷ 30 ได้ค่าจ้างต่อวัน แล้ว ÷ ชั่วโมงทำงานต่อวัน เช่น เงินเดือน 15,000 ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง จะได้ 15,000 ÷ 30 = 500 แล้ว 500 ÷ 8 = 62.50 บาทต่อชั่วโมง ทำ OT 1 ชั่วโมงในวันทำงานได้ 62.50 × 1.5 = 93.75 บาท
ทำ OT ได้สูงสุดกี่ชั่วโมง
ล่วงเวลารวมกับชั่วโมงทำงานในวันหยุดต้องไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน ยกเว้นงานบางลักษณะที่กฎหมายกำหนด ควรเก็บทั้งบันทึกความยินยอมและบันทึกชั่วโมงไว้
OT ต้องเอาไปคิดประกันสังคมด้วยไหม
ไม่ต้อง ค่าล่วงเวลาไม่ใช่ค่าจ้างประจำ จึงไม่นำมารวมในฐานคำนวณประกันสังคม เช่นเดียวกับโบนัส
OT ต้องเสียภาษีไหม
ต้องเสีย ค่าล่วงเวลาถือเป็นเงินได้ของลูกจ้าง ต้องนำไปรวมคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายเหมือนเงินได้อื่น ต่างจากประกันสังคมที่ไม่นำมารวม
ทำไมหาร 30 ทั้งที่เดือนนั้นมี 31 วัน
กฎหมายกำหนดให้ใช้ตัวหาร 30 คงที่สำหรับลูกจ้างรายเดือน ไม่ว่าเดือนนั้นจะมี 28 29 30 หรือ 31 วัน เพื่อให้อัตราต่อชั่วโมงเท่ากันทุกเดือน
ลูกจ้างสมัครใจทำ OT เอง ต้องจ่ายไหม
ต้องจ่าย ถ้าเป็นการทำงานเกินเวลาปกติโดยนายจ้างรู้เห็นหรือมอบหมาย การที่ลูกจ้างอาสาเองไม่ได้ทำให้นายจ้างพ้นหน้าที่จ่ายค่าล่วงเวลา
จ่าย OT เป็นเงินก้อนเหมาได้ไหม
ไม่ควร เพราะถ้าคิดย้อนหลังแล้วเงินเหมาน้อยกว่าอัตราตามกฎหมาย นายจ้างต้องจ่ายส่วนต่าง วิธีที่ปลอดภัยคือบันทึกชั่วโมงจริงและคิดตามอัตรา
สรุป
ตัวคูณเป็นส่วนที่ง่าย สิ่งที่ตัดสินว่า OT ถูกหรือผิดคือค่าจ้างต่อชั่วโมงที่อยู่ข้างใต้ รายเดือนต้องหาร 30 ไม่ใช่หารจำนวนวันจริงของเดือนนั้น และอย่าลืมว่าOT คือค่าจ้าง จึงต้องอยู่ในฐานภาษีและแสดงเป็นบรรทัดของตัวเองบนสลิป
ให้ระบบคิดอัตราให้
eSimPayroll คิดค่าจ้างต่อชั่วโมงตามประเภทการจ้างให้เอง ใช้อัตรา 1.5 เท่าและ 3 เท่าตามกฎหมาย ส่งค่า OT เข้าฐานภาษีอัตโนมัติ และแสดงเป็นบรรทัดแยกบนสลิป ทดลองฟรี 30 วัน ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต
