วิธีคำนวณเงินเดือนพนักงาน พร้อมตัวอย่างการหักประกันสังคมและภาษี
วิธีคำนวณเงินเดือนพนักงาน ไม่ใช่การบวกลบครั้งเดียวจบ แต่เป็น 7 ขั้นตอนที่มีลำดับตายตัว และลำดับสำคัญมาก ถ้าคิดประกันสังคมหรือภาษีจากฐานผิด ยอดสุทธิก็ผิดทั้งก้อน ต่อให้ขั้นอื่นละเอียดแค่ไหนก็ตาม
ลำดับคือ เงินเดือน → OT → เงินเพิ่ม → เงินหัก → ประกันสังคม → ภาษี → เงินเดือนสุทธิ บทความนี้อธิบายทีละขั้น แล้วปิดท้ายด้วยตัวอย่างคำนวณจริงครบทุกบรรทัด
7 ขั้นตอนของการคำนวณเงินเดือน
เงินเดือนฐานของงวด
พนักงานรายเดือน ใช้เงินเดือนเต็ม ถ้าเข้างานหรือลาออกกลางงวดให้คิดตามสัดส่วน คือ เงินเดือน × วันที่ทำงาน ÷ วันในงวด ส่วน พนักงานรายวัน ใช้ ค่าจ้าง/วัน × จำนวนวันที่ทำงานจริง
ค่าล่วงเวลา (OT)
หาอัตราต่อชั่วโมงก่อน แล้วคูณจำนวนชั่วโมงและตัวคูณตามกฎหมาย
- รายเดือน: เงินเดือน ÷ วันต่อเดือน ÷ ชั่วโมงต่อวัน
- รายวัน: ค่าจ้างต่อวัน ÷ ชั่วโมงต่อวัน
- ตัวคูณ: 1.5 เท่า ล่วงเวลาวันทำงาน · 3 เท่า ล่วงเวลาวันหยุด
เงินเพิ่ม
ค่าตำแหน่ง ค่าเดินทาง เบี้ยขยัน ค่าคอมมิชชั่น และโบนัส บวกรวมกับเงินเดือนฐานและค่าล่วงเวลา จะได้ เงินได้รวม
เงินหักอื่น ๆ
หักขาดงานหรือลาไม่รับค่าจ้าง เงินกู้บริษัท กยศ. และเงินเบิกล่วงหน้ากลางเดือนที่จ่ายไปแล้ว รายการเหล่านี้แยกจากประกันสังคมและภาษี ซึ่งมีขั้นตอนของตัวเอง
ประกันสังคม
หักตามอัตราที่กฎหมายกำหนดจาก ค่าจ้างตามนิยามประกันสังคม โดยมีเพดานฐานค่าจ้าง และนายจ้างสมทบอีกส่วนเท่ากันแยกต่างหาก
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ขั้นนี้ผิดกันมากที่สุด เพราะภาษีหัก ณ ที่จ่ายของไทยไม่ได้คิดทีละเดือน
- ประมาณเงินได้ทั้งปีจากค่าจ้างปัจจุบัน
- หักค่าใช้จ่าย 50% ของเงินได้ สูงสุด 100,000
- หักค่าลดหย่อน — ส่วนตัว 60,000 · คู่สมรส 60,000 · บุตรคนละ 30,000 · ประกันสังคมที่จ่ายจริง · กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และอื่น ๆ
- นำส่วนที่เหลือเข้าอัตราภาษีก้าวหน้า
- หารภาษีทั้งปีด้วยจำนวนเดือนที่ทำงาน
เงินเดือนสุทธิ
เงินเดือนสุทธิ = เงินได้รวม − เงินหักรวม นี่คือยอดที่โอนเข้าบัญชีพนักงาน
ตัวอย่างคำนวณจริง ครบทุกบรรทัด
พนักงานรายเดือน โสด ไม่มีบุตร ไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ทำงานเต็มปี เงินเดือน 25,000 บาท ทำ OT วันทำงาน 10 ชั่วโมง (1.5 เท่า) ได้ค่าตำแหน่ง 2,000 เบี้ยขยัน 500 และผ่อนเงินกู้บริษัทเดือนละ 1,000
ขั้นที่ 1-3 · เงินได้รวม
| เงินเดือนฐาน | 25,000.00 |
| ค่าล่วงเวลา 10 ชม. (25,000 ÷ 30 ÷ 8 = 104.17 × 1.5 × 10) | 1,562.50 |
| ค่าตำแหน่ง | 2,000.00 |
| เบี้ยขยัน | 500.00 |
| รวมเงินได้ | 29,062.50 |
ขั้นที่ 5 · ประกันสังคม
| ค่าจ้างตามนิยาม ปกส. (เงินเดือน + ค่าตำแหน่ง + เบี้ยขยัน — ไม่รวม OT) | 27,500.00 |
| เกินเพดานฐานค่าจ้าง → คิดที่เพดาน | 17,500.00 |
| ประกันสังคม 5% ของฐานที่เพดาน | 875.00 |
ขั้นที่ 6 · ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (คิดจากทั้งปี)
| เงินได้ทั้งปี 29,062.50 × 12 | 348,750.00 |
| หักค่าใช้จ่าย 50% (เพดาน 100,000) | −100,000.00 |
| หักลดหย่อนส่วนตัว | −60,000.00 |
| หักประกันสังคมที่จ่ายจริง 875 × 12 | −10,500.00 |
| เงินได้สุทธิ (ฐานภาษี) | 178,250.00 |
| 150,000 แรกยกเว้น · ส่วนเกิน 28,250 × 5% | 1,412.50 |
| ภาษีต่อเดือน 1,412.50 ÷ 12 | 117.71 |
ขั้นที่ 7 · เงินเดือนสุทธิ
| เงินได้รวม | 29,062.50 |
| หักประกันสังคม | −875.00 |
| หักภาษี | −117.71 |
| หักเงินกู้บริษัท | −1,000.00 |
| เงินเดือนสุทธิ | 27,069.79 |
4 จุดผิดที่เสียเงินจริง
| จุดผิด | ผลที่ตามมา |
|---|---|
| เอา OT รวมในฐานประกันสังคม | หักเกินทุกเดือน พนักงานได้เงินขาด |
| คิดภาษีแยกทีละเดือน | ผิดทั้งปี ขึ้นเงินเดือนหรือโบนัสไม่ย้อนกลับไปแก้ |
| ใช้เงินเดือนเต็มกับคนเข้ากลางเดือน | หักภาษีเกินไปทั้งปี |
| ลืมใช้เพดานประกันสังคม | คนเงินเดือนสูงถูกหักเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดมาก |
สรุป
วิธีคำนวณเงินเดือนพนักงาน คือ 7 ขั้นตอนที่มีลำดับตายตัว และมีสองขั้นที่เป็นต้นตอของความผิดพลาดเกือบทั้งหมด คือฐานค่าจ้างประกันสังคมกับการเฉลี่ยภาษีทั้งปี ถ้าสองข้อนี้ถูก ที่เหลือเป็นแค่การบวกลบ
หากไม่อยากคำนวณเงินเดือนด้วย Excel สามารถใช้ eSimPayroll ช่วยคำนวณและจัดการข้อมูลเงินเดือนในระบบเดียว — ชุดคำสั่งเดียวกับที่คำนวณตัวเลขทุกบรรทัดในบทความนี้
คำถามที่พบบ่อย
เงินเดือนสุทธิ คำนวณยังไง
เงินเดือนสุทธิ = เงินได้รวม − เงินหักรวม โดยเงินได้รวมคือเงินเดือนฐาน + ค่าล่วงเวลา + เงินเพิ่มทุกรายการ ส่วนเงินหักรวมคือประกันสังคม + ภาษี + รายการหักอื่น เช่น เงินกู้บริษัทหรือหักขาดงาน ลำดับสำคัญ ต้องคิดประกันสังคมกับภาษีจากฐานที่ถูกต้องก่อน
ค่าล่วงเวลาต้องหักประกันสังคมไหม
ไม่ต้อง ค่าล่วงเวลาไม่นับเป็นค่าจ้างตามนิยามประกันสังคม เช่นเดียวกับโบนัส ส่วนค่าตอบแทนที่จ่ายประจำ เช่น ค่าตำแหน่ง ค่าเดินทาง เบี้ยขยัน ค่าคอมมิชชั่น นับเป็นค่าจ้างและต้องรวมเข้าฐาน การเอา OT มารวมจะทำให้หักเกินทุกเดือน
คำนวณ OT ต่อชั่วโมงยังไง
รายเดือน: เงินเดือน ÷ วันต่อเดือน ÷ ชั่วโมงต่อวัน · รายวัน: ค่าจ้างต่อวัน ÷ ชั่วโมงต่อวัน จากนั้นคูณจำนวนชั่วโมงที่ทำและตัวคูณตามกฎหมาย คือ 1.5 เท่าวันทำงาน และ 3 เท่าวันหยุด
ภาษีเงินเดือนคิดทีละเดือนหรือคิดทั้งปี
คิดทั้งปี ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคำนวณจากเงินได้ทั้งปี หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน เข้าอัตราก้าวหน้า แล้วหารเฉลี่ยตามเดือนที่ทำงาน การคิดแยกทีละเดือนจะได้ตัวเลขผิด และเมื่อขึ้นเงินเดือนหรือจ่ายโบนัส ภาษีของทุกเดือนที่เหลือจะเปลี่ยนตาม
